شما اینجایید
خانه > همه مطالب > جو ساتر پدر «ملکه آسمان» درگذشت

جو ساتر پدر «ملکه آسمان» درگذشت

شاید کسی فکر نمی کرد بچه ای که روزگاری در اطراف کارخانه بوئینگ با رویای هواپیما، روزگارش را می گذراند روزی خالق ملکه آسمان شود. خالق یکی از شاهکارهای هوایی جهان که حالا در سن ۹۵ سالگی در بریمرتون ایالت واشنگتن درگذشته است.

جو ساتر در کابین 747 سری 800 تحویلی به خطوط هوایی Lufthansa در سال 2012
جو ساتر در کابین ۷۴۷ سری ۸۰۰ تحویلی به خطوط هوایی Lufthansa در سال ۲۰۱۲

جو ساتر (Joe Sutter) در مارچ ۱۹۲۱ در سیاتل آمریکا به دنیا آمد و در محله ای اطراف کارخانه عظیم هواپیماسازی بوئینگ به همراه خانواده خود که اصالتا اهل کشور اسلونی بودند زندگی می کرد. جو با عشق هواپیما بزرگ شد و در دانشگاه واشینگتن مهندسی هوا فضا خواند و در تابستان نوزدهمین سال زندگی اش زمانی که هنوز دانشجوی مهندسی هوا فضا بود به عنوان یک کار دانشجویی وارد شرکت بوئینگ شد. البته بیست سال از زمان ورود جو به بوئینگ سپری شد تا وی بتواند یکی از بزرگترین پروژه های تاریخ هوانوردی جهان را محقق کند.

اندیشه ساخت ۷۴۷ توسط جو ساتر در شرکت هواپیمایی بوئینگ در اواسط دهه شصت میلادی مطرح شد و طراحی و ساخت اولین غول پهن پیکر آسمان برای جو ساتر و تیم ۴۵۰۰ نفره از مهندسینی که زیر نظر وی کار می کردند فقط ۲۹ ماه زمان برد.

جو ساتر در کنار اولین 747 ساخته شده در سال 1969
جو ساتر در کنار اولین ۷۴۷ ساخته شده در سال ۱۹۶۹

در ۳۰ سپتامبر ۱۹۶۸ اولین نمونه تولیدی با قیمت تقریبی ۲۲ میلیون دلار (در آن زمان) از آشیانه ساخت در Everett ایالت واشینگتون خارج شد. به دنبال آن ارتش آمریکا برای تقویت ناوگان خود قرارداد خرید تعداد زیادی از این هواپیما را با شرکت بوئینگ منعقد کرد. پس از آن بوئینگ مدل مسافربری آن را معرفی کرد که نتیجه آن پرواز مدل ۱۰۰-۷۴۷ در سال ۱۹۶۹ بود، پس از یک سال و در سال ۱۹۷۰ این مدل از ۷۴۷ اولین سرویس دهی خود را برای شرکت هواپیمایی پان امریکن آغاز کرد. اولین نمونه تحویلی به خطوط هوایی پان امریکن (Pan American World Airways) در مسیر بین نیویورک و لندن بکار گرفته شد که از این اتفاق به عنوان شروع دوره دوم جت یاد می شود.

تولید بوئینگ ۷۴۷ در زمان خود انقلابی بزرگ در صنعت ساخت هواپیماهای مسافربری به حساب می‌آمد. بوئینگ ۷۴۷ سری ۱۰۰ به عنوان نسخه اصلی این هواپیما در زمان خود ۲٫۵ برابر از بزرگترین هواپیمای در حال سرویس بزرگتر بود و با چهار موتور و ساختاری دوطبقه قابلیت جابجایی حداکثر ۴۸۰ مسافر را داشت. طول آن به ۲۳۱ فوت معادل ۷۰٫۴۰ متر می رسید (طولانی تر از مسافت طی شده در اولین پرواز برادران رایت و به اندازه دو سوم یک زمین فوتبال). همچنین دارای کابینی با بلندی ۶ متر بود. نسخه اولیه ملکه آسمان می توانست ۵۳۰۰ مایل معادل ۸۵۲۹ کیلومتر را بدون توقف طی کند.

تعداد بالای حمل مسافر ۷۴۷ در مسیر های طولانی که بیش از دو برابر توان هواپیماهای آن روز بود عملا بازار حمل نقل هوایی را در جهان متحول کرد و قیمت ها را کاهش داد. و عملا سفرهای هوایی را برای تعداد زیادی از مردم قابل دسترس تر کرد.

ایران و بوئینگ ۷۴۷

بعد از پان آمریکن ایران ایر از اولین خریداران سری ۱۰۰ و ۲۰۰ هواپیمای ۷۴۷ بود. در آن سال‌ها مدیران مکدانل داگلاس یکی دیگر از شرکت‌های بزرگ هواپیما سازی جهان هم به ایران سفر کرده بودند تا هواپیمای پهن پیکر خود را برای پرواز‌های دور برد به ایران ایر بفروشند اما بوئینگ بود که برنده بزرگ‌ترین خرید اصلی ایران ایر برای هواپیمای پهن پیکر شد. خریدی که تاریخ نشان داد مدیران ایران ایر در آن زمان تصمیم درستی گرفته بودند.

پس از این خرید، مدیران ایران ایر که پی برده بودند برای پرواز مستقیم بین ایران و ایالات متحده نیاز به هواپیمایی دور برد تری از ۷۴۷‌های عادی دارند مدل اس پی را به کارخانه بوئینگ سفارش دادند.

در آن زمان تیم زیر نظر جو ساتر رابطه ای بسیار نزدیکی را با شرکت ایران ایر برقرار کردند او سفر های زیادی را به ایران کرد و آنگونه که خود گفته است عاشق ایران بود. او پس از سال ها در نامه ای که به مهندسان شرکت ایران ایر نوشته ایران را کشوری زیبا با تاریخی خارق العاده و دارای مردمی بخشنده دانسته بود. با تلاش های زیاد تیم زیر نظر جو مدل دوربرد هواپیمای ۷۴۷ برای پرواز مستقیم بین ایران و آمریکا طراحی می شود.

این هواپیما که دارای بدنه ای کوتاه‌تر و دم عمودی بلند‌تر از مدلهای ۱۰۰ و ۲۰۰ است قابلیت حمل سوخت بیشتری دارد.

نخستین مدل تحویلی به ایران ایر در پرواز انتقالی خود از آمریکا به ایران، به علت نقص فنی دچار سانحه شد و سقوط کرد. این پرواز مسافری حمل نمی‌کرد و در این سانحه خلبانان و کادر پروازی حاضر در هواپیما کشته شدند. پس از سانحه، شرکت بوئینگ در طراحی بال و مخازن سوخت اس پی تغییرات اصلی را اعمال کرد.

با دریافت هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ اس پی، ایران ایر پروازهای مستقیم خود را بین تهران و نیویورک آغاز کرد که در آن دوران طولانی‌ترین پرواز بدون توقف در جهان محسوب می‌شد.

یک فروند بوئینگ 747sp هما
یک فروند بوئینگ ۷۴۷sp هما

پس از انقلاب رابطه بین بوئینگ و «ایران ایر» قطع شد. این شرکت در حالی که نیاز به هواپیماهای پهن پیکر جدیدی داشت از خرید سری‌های جدید بوئینگ ۷۴۷ محروم شد و سعی کرد نیاز خود را با خرید ایرباس ۳۰۰ جبران کند.

دوام بالا و کارآیی عالی بوئینگ ۷۴۷ در ایران سبب شده ایران ایر در جدید ترین درخواست خرید خود از بوئینگ چهار فروند ۷۴۷ سری ۸۰۰ را سفارش دهد. خلبان ها و مهندسان ایرانی در پی بیش از ۴۰ سال استفاده از بوئینگ ۷۴۷ دارای مهارت زیادی شده اند. مهارتی که حتی ستایش جو ساتر طراح این هواپیما را هم بر انگیخته بود.

وی در نامه ای خطاب به مهندسان شرکت ایران ایر نوشته بود که از توانایی های ایران ایر در نگهداری و به کارگیری هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ اس پی (مدل ویژه ۷۴۷) به وجد آمده و خوشحال است.

البته آخرین مدل بویینگ ۷۴۷ اس پی پس از بیش از ۴۰ سال کار، درست در سال درگذشت مهندس طراحش یعنی جو ساتر از خطوط هوایی ایران ایر خارج شد. و با خروج این مدل فعلا پرواز های دوربرد شرکت ایران ایر متوقف شده است.

ارتقاء ها و رقبا

در مدل‌های سری ۳۰۰ و ۴۰۰ شرکت بوئینگ سعی کرد با افزایش طول هواپیما و تغییر در آیرودینامیک بال‌ها، ۷۴۷ را کار آمد‌تر کند. با این تغییرات تعداد مسافران از ۴۸۰ نفر در مدل‌های ۱۰۰ و ۲۰۰ به ۵۵۰ نفر در مدل ۴۰۰ رسید. برد پروازی هم از حدود ۱۰ هزار کیلومتر به ۱۴ هزار کیلومتر افزایش یافت. البته در این مدل ها جو ساتر تنها به عنوان مشاور فعالیت می کرد چرا که وی در سال ۱۹۸۶ از بوئینگ بازنشست شده بود.

با معرفی ایرباس ۳۸۰ ورق به نفع ایرباس برگشت. ظرفیت بیشتر حمل مسافر تا ۸۰۰ نفر، مشتریان را به سمت ایرباس جلب می‌کرد. برای رقابت با این مدل چند سال طول کشید تا بالاخره بوئینگ مدل ۷۴۷ سری هشت را معرفی کرد با اینکه همچنان ایرباس ۳۸۰ بزرگ‌ترین هواپیمای مسافر بری جهان است اما طول بوئینگ جدید از ایرباس ۳۸۰ بیشتر است.

شاید اعجاب آور باشد ولی طراحی جو ساتر و تیمش در دهه ۶۰ میلادی به قدری کامل بود که پس از بیش از ۵۰ سال بوئینگ دوباره در مقابله با ایرباس ۳۸۰ که بزرگترین هواپیمای جهان است توانست مدل سری ۸۰۰ هواپیمای ۷۴۷ را طراحی کند.

در میان هواپیماهای پهن پیکر، دو هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ سری ۸۰۰ با قیمت ۳۵۷ میلیون دلار و ظرفیت ۶۰۰ نفر در مقابل ایرباس اِی۳۸۰ بزرگ‌ترین هواپیمای مسافربری جهان با قیمت ۴۲۸ میلیون دلار و ظرفیت ۸۰۰ نفر قرار می‌گیرد.

و در آخر بد نیست بدانید از زمان عرضه اولین بوئینگ ۷۴۷ تاکنون ۱۵۰۰ عدد از آن در سری های ۱۰۰ تا ۸۰۰ تولید و بفروش رسیده است.

منابع:

نوتیف
امیدوارم مطالب نوتیف برایتان مفید واقع شده باشد. با عضویت در خبرنامه نوتیف مطالب تازه ما را در اینباکس خود داشته باشید. کانال ما در تلگرام هم راه سریع و مطمئنی برای آگاهی از مطالب ماست. *** من رضا حیدری مدیر وب سایت نوتیف هستم. همکنون مشغول به تحصیل در رشته کارشناسی ارشد نرم افزار بوده و به دنیای فناوری علاقه مندم به همین دلیل در نوتیف به دنبال نشر و ترویج موضوعات روز دنیای فناوری بخصوص موضوعات مرتبط با دنیای موبایل، اینترنت، کامپیوتر هستم. در کنار اینها گاهی هم گریزی به دیگر موضوعات مهم خواهیم زد که خالی از لطف نخواهد بود. با نوتیف همراه باشید بودن با شما افتخار بزرگی برای ماست.

پاسخ دهید

دوازده − 4 =

Top